CLASURON MIHANGEL MORGAN

Bu gan Mihangel Morgan ddiddordeb erioed ym mhobl yr ymylon, y rhai nad ydynt yn ffitio’n gyfforddus i batrwm arferol bywyd bob dydd, y rhai hynny sydd ychydig yn wahanol i bawb arall.  Heb amheuaeth, Mihangel Morgan yw’r blaenaf o’r awduron rhyddiaith sydd yn ysgrifennu yn y Gymraeg heddiw. Dyma edrych yn ol felly ar rai o glasuron un o awduron gorau, mwyaf cynhyrchiol, dyfeisgar a bywiog y Gymru gyfoes…


7. SAITH PECHOD MARWOL
(1993)

saith pechod
Saith stori gyda’u cefndir mewn byd ffantasi wedi ei boblogi gan greaduriaid grotesg a chreaduriaid pechadurus. Rhwng yr hwyl abswrdaidd a’n hymhyfrydu annheilwng ninnau, mae’n debyg nad oes cyflwyniad gwell i ddychymyg direidus yr awdur na’r tameidiau hyn.


6. DIRGEL DDYN
(1993)

0862438934
Nofel gelfydd, osgeiddig, dynn ei gwead, mae Dirgel Ddyn yr un mor ffres a heriol ag erioed. Mr Cadwaladr yw prif gymeriad ac arwr annisgwyl y nofel hon. Mae’n athro di-liw, di-raen a di-drefn ar ddosbarth nos ar lenyddiaeth Gymraeg yr ugeinfed ganrif. Ond uchafbwynt y nofel yw’r cymeriadau amryliw sy’n ymddangos ym mywyd (neu ddychymyg) Mr Cadwaladr.   Dan fwgwd y chwerthin a’r gwenu mae yna gyfrinachau mwy sinistr a thywyll i’w canfod.


5. Y DDYNES DDIRGEL
(2001)

0862435757
Daw Y Ddynes Ddirgel wedyn fel dilyniant i’r clasur Dirgel Ddyn. Dychwelwn i fyd rhyfedd Mr Cadwaladr yn y ddinas brysur, beryglus, llawn dieithriaid a chysgodion od o’r gorffennol.  Thrwy fomentau digrif y nofel, mae islais o fyd allanol digalon, llawn llofruddiaethau a thrais.


4. PAN OEDDWN FACHGEN
(2002)

0862436486
Nofel am blentyndod a ieuenctid anhapus bachgen ifanc yn ne- ddwyrain Cymru sy’n ceisio dod i delerau â’i rywioldeb.

Ceir yma ddarlun sensitif o ffiniau cyfyng byd y bachgen ac ambell “bennod” gofiadwy yn ei fywyd, megis helynt y colur na ddaw i ffwrdd yn hawdd. Ond gydag awdur mor enwog am ei ddychymyg carlamus a’i ddyfeisgarwch beiddgar, roedd yn anorfod bron y deuai tro annisgwyl yn y gynffon cyn y diwedd.


3. KATE ROBERTS A’R YSTLUM… A DIRGELION ERAILL
(2012)

Kate Roberts ar Ystlum - Mihangel Morgan
Sut y byddai Caradog Prichard yn ymdopi â cholli ei gof? Beth ddigwyddodd i Evan Roberts ar ôl i fwrlwm y Diwygiad ddod i ben? A beth oedd barn go iawn yr “hardd wreangyn” am ei feistr Dafydd ap Gwilym?

Dyma rai o’r cwestiynau y mae dychymyg unigryw Mihangel Morgan yn ceisio eu hateb yn y straeon dyfeisgar hyn. Mae’n bachu rhai o brif ffigyrau llên a hanes Cymru – ac ambell gymeriad arall – a’u gosod mewn sefyllfaoedd annisgwyl lle cawn eu gweld fel bodau meidrol, yn eu holl gryfder neu wendid. Mae yma ddwyster a digrifwch, tynerwch a thristwch, myfyrdod a menter – a phob stori unigol yn gorfodi’r darllenydd i weld y cyfarwydd mewn ffordd gwbl wahanol.


2. PANTGLAS
(2011)

Pantglas - Mihangel Morgan

Mae trigolion pentre dychmygol Pantglas, de Cymru, yn wynebu newid byd wrth i’r gwaith mawr ar yr argae dyfu o’u cwmpas. Symud fydd eu hynt, ond cyn hynny bydd llawer o ddwr wedi mynd dan bont eu bywydau.

Daw’r nofel fyrlymus hon â chast niferus yn fyw wrth i ni ddilyn helyntion cymeriadau fel Cati’r siop, y Parchedig John “Pantglas” Jones, Pitar Wad a Mair Ty Cornel. Yng nghanol yr hiwmor, mae sawl cyfrinach yn cael ei datgelu a chyn i’r dyffryn gael ei foddi daw sawl trasiedi i sgil y trigolion. Gwneir defnydd helaeth o hen chwedlau a llên gwerin sydd yn ei dro yn pwysleisio’r cwlwm cyntefig sy’n bodoli rhwng y bobl hyn sy’n byw yng nghysgod yr argae a’r tir tan eu traed. Mae yna ganrifoedd o wareiddiad tan fygythiad yma.

Mae’r cyd-destun gwleidyddol yn bwysig iawn i’r nofel hon. Yr hyn ysgogodd Mihangel Morgan i ysgrifennu’r nofel, mae’n debyg, yw fod hen dad-cu a hen fam-gu iddo wedi byw yng nghysgod yr argae yn Llanwddyn a phriodi yn yr eglwys leol. Ond mae’r nofel yn fwy na hynny hefyd. Mae hi’n tystio’n groyw iawn i’r chwalu a’r ecsbloetio a fu ar gymunedau Cymru dros y ganrif a hanner ddiwethaf.


  1. DAN GADARN GONCRIT
    (1999)

0862434946
Nofel ddirgelwch sy’n llawn cymeriadau diddorol a gwahanol, o ddarlithwyr prifysgol i’r digartref, gyda sylwebaeth graff ar natur ein bywyd cyfoes Cymreig a Chymraeg.

Nofel ddirgelwch yw Dan Gadarn Goncrit ar yr olwg gyntaf. Mae darlithydd parchus, Maldwyn Taflun Lewis, yn gyrru ei gar cyflym, ac fe ddigwydd rhywbeth sy’n newid popeth yn ei fywyd. Ond mae yna fwy na hynny i’r stori – wrth i ni ddilyn trywydd y datblygiadau ym mywyd Maldwyn, cawn gyfle hefyd i gyfarfod â llu o gymeriadau eraill. Yn y cymeriadau hyn y mae cyfoeth y nofel.

Mae amrywiaeth y cymeriadau yn eang – o ddarlithwyr yr Adran Astudiaethau Celtaidd yn y brifysgol, i’r butain Lois, y ddau frawd Hedd ac Ellis Wynne, a’r pâr cariadus Tada Pwdin Mawr a Mama Losin, sy’n cadw lle Gwely a Brecwast yn Aberdyddgu. Mae Aberdyddgu’n gartref i Tanwen, arlunydd na werthodd ddarlun hyd yma, ac i Mared, y feudwyes sy’n mynnu siarad Cymraeg ar bob achlysur. I Aberdyddgu y daw’r cardotyn dieithr a’i gi, ac Alys, yr eneth ifanc sy’n chwilio am ei chariad ar ôl ei ddiflaniad sydyn.

Wrth i’r stori ddatblygu, mae bywydau’r cymeriadau hyn i gyd yn plethu i’w gilydd, ac mae’r dychan ar gymdeithas y dref – ac ar natur bywyd yng Nghymru heddiw – yn ddeifiol.


60 - Mihangel Morgan
Mae ’60’, cyfrol newydd sbon Mihangel Morgan, ar gael nawr gan Y Lolfa.

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s