‘Dyfeisgarwch arbennig’ – Adolygiad o Fabula – Llŷr Gwyn Lewis

adolygiad angharad copy

Y llenor a’r academydd Angharad Price sy’n adolygu Fabula gan Llŷr Gwyn Lewis…


Yn 2014 cyhoeddodd Llŷr Gwyn Lewis ddwy gyfrol, sef casgliad o gerddi, Storm ar Wyneb yr Haul (Barddas), ynghyd â chyfrol ddychmygus o ryddiaith taith, Rhyw Flodau Rhyfel (Y Lolfa). Enwebwyd y ddwy gyfrol ar gyfer gwobr Llyfr y Flwyddyn yn 2015, gyda Rhyw Flodau Rhyfel yn dod i’r brig yn y categori ‘ffeithiol-greadigol’.

Rhyw Flodau Rhyfel - Llyr Gwyn LewisDair blynedd yn ddiweddarach, dyma drydedd gyfrol ganddo, a honno eto’n dangos yr un parodrwydd i dorri tir newydd, yn enwedig wrth droedio’r ffin rhwng y dogfennol a’r dychmygol. Fabula yw teitl y casgliad hwn o storïau byrion, ac mae’r gair hwnnw’n cyfeirio nid yn unig at fath o stori ddychmygol, ond hefyd at wyfyn (fabula zollikoferi) a elwir yn Gymraeg yn ‘Wladwr Bwaog’.

Mae’r gwyfynod yn fotiff pwysig yn y gyfrol, ac yn ein tywys ar anturiaethau rhyngwladol yng nghwrs yr wyth stori a geir ynddi, o Buenos Aires i Ddulyn, o Kyoto i Barcelona, o Fro Morgannwg i Rufain, ac yn olaf o Gaerdydd i Aberystwyth. Mae i le, neu leoedd, felly bwysigrwydd arbennig yn y casgliad, ac mae gan yr awdur ddawn arbennig wrth gyfleu’r profiad o ymwneud â lle, fel y gwelwyd yn Rhyw Flodau Rhyfel hefyd.

Mae yma sylwgarwch trawiadol, gallu i nodi arwyddocâd hyd yn oed y manylion lleiaf, a sylw dadlennol i rai o baradocsau teithio: yr ymchwil o hyd am y cyfarwydd yn y dieithr, a’r dryswch a all ddod o ddilyn map – wrth geisio gwneud pen, er enghraifft, â gridiau trefnus dinas fel Buenos Aires: ‘Byddai strydoedd anhrefnus, blith draphlith, llawn troadau, wedi bod yn haws eu cofio a’u hadnabod o lawer,’ meddir yn stori gyntaf y gyfrol, y ‘rhamant’ Batagonaidd, ‘Hydref yw’r gwanwyn’.

Fabula - Llyr Gwyn LewisTrwy bresenoldeb cynnil y gwyfynod, fe dynnir y lleoliadau amrywiol hyn ynghyd mewn modd deinamig (neu deleolegol). Yn ganolog i’r cyfan mae’r ymwybyddiaeth Gymreig, a cheir myfyrdodau cyfoethog trwy’r gyfrol ar natur imperialaeth yn fyd-eang, a’r ymgodymu â hi yn y gorffennol a’r presennol (yn ogystal â’r dyfodol yn y stori ‘Adar Rhiannon‘). Erbyn diwedd y gyfrol, ceir awgrym ein bod ninnau, Gymry, wedi cyrraedd ‘rhywle gwell’, mwy gobeithiol; awgrym a atgyfnerthir gan ddelwedd y gwyfyn a esblygodd i ymdopi â heriau’r byd cyfoes, gan wrthsefyll atyniad angheuol goleuadau’r dinasoedd mawr.

Nid oes gofod mewn adolygiad byr fel hwn i fynd i’r afael â holl gyfoeth storïau dychmygus Fabula, ond yr hyn sy’n nodweddu’r gyfrol drwyddi draw yw dyfeisgarwch arbennig, deallusrwydd a meistrolaeth aeddfed ar dechnegau ffuglen, heb sôn am amrywiol gyweiriau’r Gymraeg. Fel yng ngweithiau eraill Llŷr Gwyn Lewis, mae yma ddigon i gnoi cil drosto, anturiau annisgwyl a difyrrwch di-ben-draw.

Angharad Price


Adolygiad oddi ar gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

Mae Fabula gan Llŷr Gwyn Lewis ar gael nawr (£8.99, Y Lolfa)

Fabula - Llyr Gwyn Lewis

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s