Lle wyt ti’n ysgrifennu?

 

lle ti sgwennu copy

Mae’n anodd dod o hyd i le da i sgwennu ar brydiau – yn enwedig os yw syniad yn eich taro chi ganol nos neu os yw’r awen yn styfnig ac yn gwrthod cydio.

Ond ble mae rhai o awduron amlycaf Cymru yn sgwennu eu campweithiau, tybed? Fe aethom ni i fusnesu…


‘Yr Ogof’ – Dewi Prysor

Dewi Prysor 2

Mae gan ein tŷ ni estyniad ar estyniad yn y cefn, hynny ydi dau estyniad yn arwain i mewn i’w gilydd. Mae’r ddau yn hen (mwy neu lai yr un oed â’r tŷ) ac mae cryn dipyn o waith moderneiddio arnynt (mae’r silffoedd yn disgyn o’r hen waliau plastar yn eitha rheolaidd).

Ond ers pedair mlynedd a hanner, yma, yn yr ‘ail estyniad’ mae fy ‘swyddfa’ – neu, fel ydw i’n ei galw hi, ‘Yr Ogof’. O fy nghwmpas mae silffoedd a chypyrddau yn llawn llyfrau a dogfennau, mapiau a nodiadau, syniadau a chylchgronnau a phob math o anialwch, ac mae’r waliau (lle nad oes silffoedd) a’r nenfwd wedi eu gorchuddio â phosteri a memorabilia o bob math dan haul. Mae’r bwrdd hefyd yn sigo dan lyfrau ac anialwch o bapurau sy’n ei gwneud hi’n amhosib i ddod o hyd i unrhyw beth pan fo’r galw. Mae golwg debyg ar y llawr, wrth i dyrrau o lyfrau, papurau, bocsus, CDs a phapurau, teclynnau, lluniau ac ati hawlio pob gofod gwag. Piodan ydw i, yn cadw pob dim – byth yn taflu unrhyw beth.

Ond tydi’r ‘llanast’ yn poeni dim arna i. Unig anghyfleustra’r Ogof ydi bod rhaid ei chyrraedd o’r ail lawr, a hynny drwy gerdded trwy’r estyniad cyntaf. A be ydi’r estyniad cyntaf? Y bathrwm a’r Tŷ Bach! Felly, weithiau, pan dwi angen gadael yr Ogof mae rhaid i mi aros ynddi tan fod rhywun wedi gorffan gwneud ei fusnas. Ac, o bryd i bryd, mi fydda i’n piciad i lawr y grisiau i gael sigarêt tra’n meddwl am rhyw air neu ymadrodd arbennig, ac erbyn mynd yn ôl i fyny’r grisiau mae rhywun wedi meddiannu’r bathrwm, a mae rhaid i mi aros ar ben y landing cyn gallu rhuthro yn ôl at y cyfrifiadur i deipio’r perlau newydd i mewn i’r sgrîn.

Ond er gwaetha ambell i wall yn y ‘layout’, mae’r Ogof yn encil braf oddi wrth y dydd a’i glebar – yn lle delfrydol i sgwennu, yno ynghanol fy ‘llanast’ i gyd.


‘Desg arbennig’ Bethan Gwanas

APJ140416 Bethan Gwanas Book Launch 08

Mae gen i ddesg arbennig wedi ei gwneud o goed castan fy mrawd gan y diweddar John Pugh o Bennal, ac ar honno, yn fy stafell fyw mae fy nghyfrifiadur. Mae’n wynebu ffenest lle dwi’n gallu gweld fy ngardd a’r holl adar sy’n galw acw.

FullSizeRender (5)

Mae’r syniadau yn aml yn dod drwy sgwennu, ond pan fydd angen meddwl mwy cyn ei roi ar bapur, mae mynd am dro ar y beic yn gweithio bron yn ddi-ffael. Mae ‘na rywbeth am yr awyr iach a bod tu allan yn gwneud i’r dychymyg weithio am ryw reswm, hyd yn oed yn y gwynt a’r glaw.


‘Llyfrgell’ Ifan Morgan Jones

dadeni-llun-1

Un o fy hoff lefydd i ysgrifennu yw Llyfrgell y Gymraeg ym Mhrifysgol Bangor. Nid yn unig y mae’n un o ystafelloedd harddaf y Brifysgol ond mae sawl silff yno yn llawn nofelau Cymraeg o bob cyfnod! Mae gallu ysgrifennu yng nghysgod canrif a mwy o awduron athrylithgar yn ddigon i ysbrydoli unrhyw un, ac os nad yw’r awen yn llifo fe alla i gipio llyfr oddi ar y silff a darllen nes bod y syniadau’n llifo unwaith eto.

Mi ysgrifennais y mwyafrif o Dadeni yn fy ‘stydfan’ (‘man cave’) ar waelod yr ardd, lle’r oedd modd i mi weithio’n hwyr yn y nos a chanolbwyntio’n ddwys. Yn anffodus ers symud tŷ ym mis Mai rydw i wedi colli’r stydfan – ond rydw i’n cynilo yn y gobaith o gael un arall cyn bo hir!


‘Stafell fy hun’ Mared Lewis

mared-lewis.jpg

Mewn ymgais i wahanu gwyl a gwaith (ac i gael fy stafell fy hun, chwedl Virginia Woolf!) dwi’n dueddol o weithio mewn stafell fach tu allan yn y garej. Braf ydy medru dianc a chau’r drws ar bob dim arall. Sgen i ddim ffôn na chysylltiad i’r we yno. Mae yna ddwy ffenest fach ond mae nhw’n rhy uchel i mi weld dim byd drwyddyn nhw, ac ella bod hynny’n beth da!

Tydw i ddim ar fy mhen fy hun yn llwyr yno, gan bod fy hen Labrador melyn yn dwad yno efo fi ran amla’. Yn y gaea’n enwedig, mae o wrth ei fodd yn closio at y gwresogydd olew bach sgen i, ac mae ei gael o yno’n anadlu ac yn chwyrnu’n ysgafn yn ei gwsg yn rhyfeddol o therapiwtig!


‘Stydi blêr’ Llyr Gwyn Lewis

Llyr Gwyn Lewis clawr

Digon blêr a llychlyd ydi fy stydi i ar hyn o bryd. Dw i’n un drwg am droi at lyfrau pobl eraill wrth sgrifennu, am ysbrydoliaeth – yn aml i drio cael syniad o sŵn rhywbeth neu rhythm. Ar ôl clywed rhythm rhywun arall yn eich pen, weithiau mae hi’n haws clywed eich rhythm eich hun eto – yn enwedig wrth farddoni. Mae yna ryw gysur i’w gael, wrth drio sgwennu rhywbeth newydd, o’ch amgylchynu’ch hun efo geiriau sydd wedi’u siapio, eu printio, eu cadw, yn barod. Ond dw i’n euog iawn am estyn llyfr, pori drwyddo, a pheidio’i roi nôl wedyn.

Felly lle digon blêr ydi’r stydi ar y gorau, a phapurach ymhobman. Mae yna bob math o wahanol nialwch ar fy nesg hefyd. Cerrig o lan môr, hen gwmpawd, côstyrs a hen dameidiau pres tramor sydd angen cael eu newid nôl. Petha i ffidlan efo nhw os nad ydi’r awen yn dod. Dw i’n ymwybodol mod i’n ffodus o gael lle fel hwn i droi ato a chael llonyddwch – ‘a room of one’s own’, chwedl Virginia Woolf. Fydd hi ddim fel hyn am byth mae’n siŵr!

Dros amser, fodd bynnag, dw i wedi mynd yn llawer llai ffysi am le rydw i’n sgrifennu. Mae hi’n gallu bod yn eitha braf sgwennu wrth fwrdd y gegin, er enghraifft. A phan fydda i’n cyfansoddi cerdd, mae bwrdd neu ddesg yn gallu bod y lle gwaethaf i ddechrau arni.

Mi glywais ddywediad yn ddiweddar: ‘solvitur ambulando’, sef ‘caiff ei ddatrys drwy gerdded’. Dyna hi i’r dim – os na ddaw rhywbeth, does dim amdani ond tro sydyn rownd y bloc neu o gwmpas parc. Y gamp wedyn ydi rhuthro nôl at y ddesg a chael popeth lawr cyn iddo ddiflannu eto! A thrio, o leiae, sgrifennu’n gyson. Os na ddaw rhywbeth un diwrnod, dim ots – trio eto y diwrnod canlynol. Mi ddaw ryw ben, dim ond i mi drio’n ddigon aml.


‘Coffi’ Catrin Dafydd

Catrin Dafydd

Rwy’n sgwennu mewn man o’r enw Coffi. Os oes coffi wrth law, rwy’n sgwennu. Os nad oes coffi, dw i’n methu. Gall y sgwennu ddigwydd mewn caffi, wrth ddesg yn yr atic, yng Nghaerfyrddin neu yng Nghaerdydd.

Ond ar y cyfan, ac fel rheol, mae coffi yn rhan o’r broses. Dw i’n gwybod na ddyliwn i fod yn falch o’r ffaith fy mod i’n gaeth i hylif du er mwyn ysgogi fy meddwl, ond alla i ddim llai na chyfaddef fy mod i’n ddigon hapus gyda’r berthynas. Os yw’r coffi’n wael, mae’r effaith ar fy ysgrifennu yn andwyol. Yn yr achos hwnnw, byddai’n well pe bawn i heb gyffwrdd yn y stwff yn y lle cyntaf. Os ydw i’n despret, mae hyd yn oed gwynt coffi da yn gallu ysgogi’r sgwennu.

Ydw i wedi sôn mod i’n hoff o goffi? Do, falle. A dyna’r sgôr. Os daw llywodraeth dotalitaraidd i rym sydd am roi taw ar fy llais am fy mod i’n sgwennu pethau sy’n groes i’w hewyllys, fydd dim angen iddynt fy ngharcharu. Dim ond fy atal rhag cael gafael ar y stwff da. Fe fydd hi’n amen arna i wedyn.


‘Pen’ Mari Lisa

web-size.jpg

Peth handi ydi’r pen. Ni waeth ble mae rhywun, mae pethau mawr yn gallu digwydd yn y pen. Mewn darlith neu gynhadledd ddiflas, mae modd hedfan i rywle arall mewn eiliad heb symud gewyn. Anaml iawn fydda i’n gallu creu wrth ddesg. 

Gan amla, mi fydda i’n cael ysbrydoliaeth wrth yrru i rywle yn y car, neu wrth fynd â Neli’r ci i ben mynydd. Dwi bellach wedi dysgu, ar ôl colli peth wmbredd o syniadau, ei bod yn well imi roi fy meddyliau ar glawr yn go handi, hyd yn oed os mai dau air ydi hynny. Mae’r lle ‘Nodiadau’ ar y ffôn yn andros o gyfleus.

Mi all y syniadau fod yn ffrwtian am sbel go-lew, ond pan ddaw hi’n bryd rhoi pethau at ei gilydd, mi fydda i fel arfer ar y soffa, neu â’m traed i fyny dros fraich hen gadair esmwyth. Rhaid cael lle cynnes a chlyd.  Rhaid cael lle tawel hefyd.  Does dim byd gwell na thrymder nos ganol gaeaf pan fydd pawb arall yn eu gwlâu, ac ambell frigyn sych yn clecian yn y tân.


ylolfa.com

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

w

Connecting to %s