Lleu – Manon Steffan Ros

lleu copy

Yr enw Celtaidd ar dduw’r goleuni oedd Lleu, fel a geir yn y geiriau ‘lleuad’ a ‘goleu’ (golau).


Dwi’n gweld y cyfan o fy ffenest fach i, yn gweld y dref yn gwirioni.

Wythnos dwytha, roedd ’na bobol o bob cwr wedi dod i’r dre i gael gweld y lorri Coca Cola. Rhieni’n sodro’u plant swrth o flaen yr horwth peth, ac yn gweiddi ‘Gwena!’ cyn tynnu ffotograffau gwael ar eu ffonau bach. Bob dydd, mi fydda i’n eistedd wrth y ffenest dros baned deg a phaned pump, ac yn gweld y bobol yn llwytho’u ceir efo presanta a bwyd, rholiau papur lapio’n sefyll yn dalsyth a chwithig yn y bagiau plastig.

Weithiau, mi af inna i ymuno efo nhw a gwneud mymryn o siopa Dolig, prynu cardiau o’r siop elusen, neu weithiau mi fydda i’n gwneud esgus i adael y ty, dim ond er mwyn  clywed swn y stryd adeg Dolig. Clywed caneuon gwael efo clychau yn lle drymiau, neu, os dwi’n lwcus, band pres yn chwarae carolau. Rydw i bron yn barod. Mae’r twrci yn y rhewgell, y sgewyll yn yr oergell a’r cracyrs yn y twll dan grisiau. Yr holl anrhegion wedi’u lapio ac wedi’u cuddio yn y groglofft. Ac eto, dydi o ddim yn iawn.

Y lluniau bach o fabi mewn preseb, geiriau llawen y carolau crefyddol, a minnau’n pigo o euogrwydd am nad ydw i’n siwr. Rydw i’n coelio yn y dathlu, yr anrhegion, y mins peis a’r swn chwerthin sy’n codi o’r stryd pan fo pobol yn meddwi ar mulled wine dros eu hawr ginio. Ond yng nghnewyllyn y peth? Na, fûm i ddim ar gyfyl y capel ers blynyddoedd. Ac yna, dwi’n darllen am Lleu. Ychydig ddyddiau cyn y Dolig, mi fydd y dydd byrraf yn ein tywyllu, ac yna, yn araf iawn, bydd pethau’n goleuo. Yr haul yn dal ei afael ar ororau’r nen ryw fymryn yn hwy. Dyna oedd yr hen ddathliad – dathlu Lleu, duw’r Haul, y ffaith ei fod o wastad yn mynnu dychwelyd i dwchu’n dyddiau ni.

Felly, ar ôl y cinio Dolig, pan mae’r cracyrs wedi’n siomi ni efo’u hanrhegion tila eto fyth, mi goda i wydryn i Lleu, i’r mymryn lleia yn fwy o oleuni nag oedd yna’r diwrnod cynt.
Ac mi goda i wydryn, hefyd, i bwy bynnag ddeudodd ‘Bydded goleuni’.

Addewid o wanwyn arall, dyna i chi achos i’w ddathlu.


9781784614089_300x400

o Golygon gan Manon Steffan Ros
(£7.99, Y Lolfa)

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s