10 peth mae rhaid gwybod am Philip Jones Griffiths

philblog copy

Degawd ers marwolaeth un o’r ffotograffwyr newyddiadurol gorau’r byd, y Cymro Cymraeg Philip Jones Griffiths, fe gyhoeddir y cofiant cyntaf erioed iddo, a hynny yn ei famiaith. Mae’r gyfrol Philip Jones Griffiths – Ei Fywyd a’i Luniau gan Ioan Roberts yn cynnwys hanner cant o luniau trawiadol gan Philip ei hun, o Gymru, Fietnam a sawl gwlad arall. Ond pwy oedd Philip Jones Griffiths?

Dyma ddeg peth mae rhaid gwybod am y cawr o Gymro a’r ffotograffydd byd enwog, Philip Jones Griffiths.


Layout 1

1. Fe gofir Philip Jones Griffiths yn bennaf am ei luniau yn rhyfel  Fietnam, a gyfrannodd at newid agwedd pobl America tuag at y rhyfel hwnnw. Yn ystod ei yrfa fe ymwelodd â 140 o wledydd, llawer ohonyn nhw yng nghanol erchylltra rhyfel a dioddefaint.

2. Nid rhyfela ynddo’i hun oedd ei ddiddordeb, ond mynd i wraidd y rhesymau fod y rhyfel yn digwydd,  a’r effaith a gai ar fywydau pobl ddiniwed. Ei amcan, yn ei eiriau ei hun, oedd i ‘daenu goleuni ar ddarnau tywyll o’r byd’.  

Civilian Victim, Vietnam, 1967

3. Daeth Philip o Ruddlan yn wreiddiol ac roedd yn un o dri brawd. Disgrifwyd fel plentyn direidus iawn, ac fe’i magwyd o fewn teulu clòs.

4. Ar ôl gadael Ysgol Ramadeg Llanelwy bu Philip yn astudio yn Ysgol Fferylliaeth Prifysgol Lerpwl. Ac yna’n gweithio fel fferyllydd gyda chwmni Boots yn Llundain. Dechreuodd dynnu lluniau’n rhan amser  i bapurau fel yr Observer a’r Sunday Times, cyn troi’n ffotograffydd amser llawn.

Children, Laugharne, Wales, 1952

5. Aeth i fyw i Efrog Newydd ar ôl dod yn Llywydd asiantaeth ffotograffiaeth enwog Magnum, swydd y bu ynddi am bum mlynedd, cyfnod hirach na neb arall.

6. Yn Fietnam credai fod lluoedd yr Unol Daleithiau yn ceisio gwthio’u gwerthoedd eu hunain ar yr hen wareiddiad lleol, rhywbeth a’i hatgoffai o’r gwrthdaro diwylliannol ac ieithyddol yr oedd wedi ei brofi yn ystod ei blentyndod ger y ffin yn Rhuddlan. Y rheswm iddo fod mor llwyddiannus yn ei waith yn Fietnam oedd bod ei brentisiaeth ar gyfer y wlad honno wedi cychwyn yn ystod ei blentyndod yng Nghymru, meddai.

01_GRP1973005W00009-28A.jpg
7. Mae ei luniau yn cynnwys lluniau o Gymru ddiwydiannol a boddi Capel Celyn, Cambodia, Iwerddon yn ystod yr 1970au, erchylltra rhyfel Fietnam a lluniau o enwogion fel y Beatles.

8. Daeth yr awdur a newyddiadurwr Ioan Roberts o Bwllheli i adnabod Philip Jones Griffiths gyntaf yn 1996 trwy ei waith yn y byd teledu, a bu’r ddau mewn cysylltiad achlysurol yn hyd at farwolaeth Philip yn 2008.

9. Bu farw Philip am ddeng munud i ddau o’r gloch y bore ar 19 Mawrth 2008. Cafodd ei ddymuniad o farw yn ei gartref ei hun, gyda’i ferched Fanny a Katherine bob ochr iddo.

10. Mae bellach yn cael ei gyfri fel un o ffotograffwyr newyddiadurol gorau’r byd a’i gyfraniad i ffotograffiaeth a newyddiaruaeth yn anferthol. Dylanwadodd gymaint ar
fywyd yr ugeinfed ganrif – ac roedd ei Gymreictod yn greiddiol i’w waith a’i fydolwg.

PJG a Katherine

“He was the greatest photographer and one of the finest journalists of my lifetime, and a humanitarian to match. His photographs of ordinary people, from his beloved Wales to Vietnam and the shadows of Cambodia, make you realise who the true heroes are. He was one of them.” John Pilger

“It must be some comfort for you [Philip] to know that your work will outlast all the speeches and posturing of politicians with their spin doctors and will reveal more about the arguments of our times than you can get from leading articles or BBC programmes.” Tony Benn


Layout 1

Mae’r cofiant Philip Jones Griffiths – Ei Fywyd a’i Luniau gan y newyddiadurwr Ioan Roberts ar gael nawr (£19.99, Y Lolfa)

ylolfa.com

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s