Holi awdur | D. Geraint Lewis a’i lyfr Amhos!b: Ffeithiau a syniadau fydd yn newid dy fyd am byth!

Amhos!bLlyfr newydd D. Geraint Lewis yw’r llyfr Cymraeg cyntaf ym maes Freakonomics – math o lyfrau hynod o boblogaidd sy’n datgelu bod y pethau rydym yn eu cymryd yn ganiataol yn anghywir, a hynny yn ôl darganfyddiadau gwyddonol cyfoes.

Yn y New Scientist yr ymddangosodd y pennawd “Mae popeth rwyt ti’n ei feddwl – yn anghywir!” Mae’r dystiolaeth a gasglwyd ar gyfer y gyfrol Amhos!b gan D. Geraint Lewis yn atgyfnerthu’r syniad yma. Rhith yw’r pethau rydyn yn eu cymryd yn ganiataol yn ein bywydau bob dydd, rhith sy’n deillio o ffrwyth ein dychymyg. Beth yw’r gwir? Mae’r ymennydd sy’n creu darluniau o’r signalau sy’n ein cyrraedd drwy ein llygaid. Felly, rydym yn creu ein realiti ein hunain ac fe all fod yn stori gadarnhaol neu’n un negyddol.

“Un o’r pethau yr ydym yn ymhyfrydu ynddynt yn y Gorllewin yw ein Rhyddid. Rhyddid i feddwl, rhyddid i ddewis, rhyddid i wneud penderfyniadau a rhyddid i weithredu. Ond y mae ein gallu cyfoes i sganio’r ymennydd yn dangos bod yr ymennydd wedi ysgogi ymateb gan y cyhyrau, eiliadau cyn bod y person yn mynegi ei benderfyniad.”

Rhan o Ragair y gyfrol Amohs!b gan D. Geraint Lewis

Fe aethom ni am dro i fyd rhyfeddol D. Geraint Lewis, y cyn-llyfrgellydd ac awdur toreithiog sydd wedi llunio geiriaduron a llu o lyfrau ffeithiol poblogaidd eraill i ddysgu mwy am ei lyfr newydd…


Yn gryno, disgrifiwch eich llyfr diweddaraf: Mae’n debyg i fap i deithiwr, yn dangos llwybrau trwy fywyd. Yn wahanol i’r hen fapiau yr ydym yn gyfarwydd â nhw, mae’r map yma wedi cael gwared ar hen lwybrau nad ydynt yn arwain i unman ac yn ychwanegu llwybrau newydd sy’n ein harwain ni i le rydym am fynd.

Beth wnaeth eich ysbrydoli i ysgrifennu’r gyfrol: Darganfod (a dal i ddarganfod) fod pethau oedd yn gwbl amlwg i fi ar un adeg yn hollol anghywir, er enghraifft, y peth mwyaf syfrdanol i ddechrau oedd canfod nad ydym yn ‘gweld’ dim byd.

Ers pryd yr ydych chi wedi bod yn ymddiddori mewn ffeithiau a syniadau tebyg?
Ers cychwyn, nifer o flynyddoedd yn ôl, lunio cyfres o erthyglau ‘munud i feddwl’ ar gyfer cyfarfodydd boreol mewn ysgol uwchradd leol.

Pwy yw eich hoff awdur? Y bardd Dic Jones

Pa lyfr sydd wedi gwneud yr argraff fwyaf arnoch chi? Surely Your Joking Mr Feynman: adventures of a curious character gan y diweddar ffisegydd Richard P. Feynman.

Yn eich barn chi, beth sydd i ddysgu o lyfrau fel Amhos!b? Gan dderbyn fod popeth a wyddwn yn ‘stori’ neu ‘fyth’ o ryw fath, gallu gwahaniaethu rhwng y straeon (neu lwybrau) sy’n dal i arwain i le yr ydym am fynd, diddymu y straeon (llwybrau) nad ydynt yn arwain unman bellach, a dechrau taith ar hyd y llwybrau newydd sydd wedi’u canfod.


Rhai o’r ffeithiau a syniadau sydd yn ymddangos yn Amhos!b:

Gormod o ddim nid yw dda
Mae gennym fwy o ddewis heddiw nag a fu erioed. Mwy o sianeli teledu, mwy o ddewis o ffonau symudol, mwy o ddewis o wahanol fwydydd. Dyma un o fesurau llwyddiant ein hoes ni. Ond, tra bod cael dewis yn gwella ansawdd bywyd, mae gormod o ddewis yn amharu ar ei ansawdd.
Mewn archfarchnad yn America dangoswyd dau ddwsin o wahanol fathau o jam. Yr oedd gan gwsmeriaid yr hawl i brofi faint a fynnen nhw a derbyn gostyngiad ar unrhyw rai a brynent. Y diwrnod wedyn cyfyngwyd y dewis i ddim ond hanner dwsin o wahanol jamiau. Y canlyniad oedd i’r archfarchnad werthu ddengwaith mwy o jam ar yr ail ddiwrnod na’r diwrnod cyntaf. Parhawyd yn yr un ffordd gyda bwydydd eraill a’r un oedd y canlyniad. Gyda dewis mor eang, yr oedd y cwsmeriaid yn methu penderfynu ac yn gadael heb brynu dim.
Gyda chymaint o ddewis, sut y gelli di fod yn sicr dy fod wedi gwneud y dewis gorau?
Mae gormod o ddewis yn ein blino, yn creu ansicrwydd ac amheuaeth, ac yn ein diflasu.

O bennod 4 Y meddwl dynol eto


Ofn
Yr ydym yn ofni colli rhywbeth yn fwy nag yr ydym yn gwerthfawrogi ennill rhywbeth. Mae colli £100 yn creu mwy o bryder na’r hapusrwydd a geir o ennill £100.
Mae drwg yn fwy grymus na da.
Mae wynebau bygythiol ar stryd yn amlycach na rhai cyfeillgar.
Yr ydym yn cofio’r drwg a wneir inni yn hwy o lawer na’r daioni.
Mae ofn fel tân – gall goginio dy fwyd, gall gynhesu dy dŷ, ond gall hefyd dy losgi di a’th dŷ yn ulw.
Y peth pwysig cyntaf yw darganfod beth rwyt ti’n ei ofni, a’i ddeall yn hytrach na dianc rhagddo.
Ofn methu sydd yn aml yn ein cadw rhag ymdrechu i wneud yr hyn a ddymunem.
Mae llwyddo yn golygu ymrwymo i amser a dyfalbarhad, pethau yr ydym yn gyndyn i (yn ofni) ymgymryd â nhw.
Nid yw ofn yn bodoli ar ei ben ei hun, mae ofn bob tro ynghlwm wrth rywbeth – ofn yr hyn a ddigwyddodd ddoe ynghlwm wrth y posibilrwydd y gall ddigwydd eto yfory. Mae bob tro fan penodol sy’n fan cychwyn i’r berthynas.

O bennod 5 Ein Cyneddfau


Y pysgotwr
Yr oedd gãr busnes cyfoethog yn synnu gweld pysgotwr yn gorwedd yn ymyl ei gwch yn ymlacio. ‘Pam nad ydych chi wrthi’n dala pysgod?’ gofynnodd.
‘Oherwydd fy mod i wedi dal digon o bysgod ar gyfer heddiw,’ atebodd y pysgotwr.
‘Pam na ddaliwch chi ragor, ’te?’ gofynnodd y gŵr busnes.
‘I beth?’ gofynnodd y pysgotwr.
‘Wel,’ meddai’r gãr busnes, ‘fe allech brynu injan i’r cwch, mynd i ddyfroedd dyfnach a dala rhagor o bysgod. Wedyn fe allech brynu rhwydi a dal mwy o bysgod byth. Byddai mwy o arian gyda chi ac fe allech brynu cwch arall. A byddech chi’n dechrau dod yn gyfoethog, fel yr wyf i.’
‘A beth fyddwn i’n ei wneud wedyn?’ gofynnodd y pysgotwr.
‘Wel,’ meddai’r gŵr busnes, ‘wedyn byddech chi’n gallu eistedd i lawr a mwynhau bywyd.’
‘Ond dyna beth rwy’n ei wneud yn awr,’ meddai’r pysgotwr.

O bennod 8 Dedwyddwch


www.ylolfa.com

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s