Adolygiad | Y Bwrdd gan Iwan Rhys

Y Bwrdd - Iwan Rhys

Mae Carwyn wedi diflasu wrth ei ddesg ym Mwrdd Comisiynu’r Gymraeg. Llawer gwell fyddai ganddo fod adre’n coginio i’w bartner Laticia a’u merch Alaw Abril. O leia roedd y byd yn ei le yng nghegin 8 Stryd Cynon. Ond efallai nad oedd Carwyn wedi talu digon o sylw, hyd nes i’r llythyr gyrraedd.

Yn y rom-com o nofel ddychanol hon am deulu, y Gymraeg a Brexit, awn ar daith o Gaerdydd i’r Tymbl ac i Valencia. Gymerwch chi apéritif?

Daeth Y Bwrdd yn agos i’r brig yng nghystadleuaeth y Fedal Ryddiaith, 2019.

Dyma adolygiad Sioned Erin Hughes o Y Bwrdd gan Iwan Rhys.


Er mai nofel wedi ei gosod yn y dyfodol agos yw Y Bwrdd, teg dweud mai ei phrif ddiben yw cynnig inni wersi blaenllaw o gofio ein sefyllfa wleidyddol gyfoes (mae dyluniad y clawr, sydd yn chwarae â logo Plaid Brexit, yn amlygu hynny). Rhybudd o’r hyn fydd yn disgwyl amdanom ar yr ochr arall yw’r nofel yn ei hanfod, wrth iddi ddannod effaith gadael yr Undeb Ewropeaidd ar wead bywyd priodasol, perthnasau a swyddi.

Rhyw wingo yn y cefndir y mae Brexit ar ddechrau’r nofel wrth i Carwyn, sydd yn gweithio i Fwrdd Comisiynu’r Gymraeg yng Nghaerdydd, fod am y gorau i ddychan ei swydd fiwrocrataidd, undonog. Gresyna fod hyn yn newid byd i’r ymdeimlad o weithredu gwirioneddol a arferai deimlo gynt ym mhrotestiadau Cymdeithas yr Iaith, ac mae ei argyfwng hunaniaeth yn mygu’r ffaith fod Brexit yn gefnlen i’r cwbl.

Ond wrth i’r nofel fynd rhagddi, tyf Brexit yn ffocws cnewyllol wrth i’r wlad fygwth alltudiaeth ar Laticia, partner a mam i blentyn Carwyn sydd yn hanu o Sbaen. Heb godi gormod ar gwr y llen, rhy hyn faich affwysol ar eu priodas a chaiff yr hen ddihareb fod cariad yn gorchfygu popeth ei rhoi ar brawf. Yn ei gylch cymdeithasol ehangach, mae cyfaill pennaf Carwyn, sef Huw, yn wynebu colli ei swydd yng Nghaerdydd a methu ag ymfudo i’r pencadlys yn Frankfurt yn sgil problemau fisas gweithio. Ymhellach, daw i’r amlwg fod tad Carwyn wedi pleidleisio dros adael, ac o’r herwydd gwelwn rwyg egr yn eu perthynas ac mae chwerwedd yn ffrwtian o dan y wyneb yn dragywydd. Cyrhaedda’r nofel uchafbwynt emosiynol wrth i Carwyn golli calon yn llwyr o sylwi ar y graffiti hiliol dros waliau ei hoff siop Asiaidd yn Grangetown, ac mae’n grediniol mai unigolyn penboeth, pleidiol dros Brexit sydd wrth lyw’r ffieidd-dra.

Ynghanol y gybolfa wleidyddol, mae cynnydd mewn defnydd o gyfryngau cymdeithasol yn thema arall sydd yn poenydio’r awdur. Yn ymwybodol o’i wendid ei hun, cywilyddia Carwyn at yr amser a dreulia yn sgrolio’n ddiarwybod, bron, drwy Twitter, a gwrida’n drist o ystyried fod cynnal perthynas â’i bartner a’i ferch yn ddibynnol ar gyfrwng artiffisial Skype am gyfnod go hir. Dyn ‘[a]’i ben yn y gwynt. Neu yn ei ffôn’ ydyw, a phan aiff hi’n fain arno am gysur gan sgrin, try at y botel i foddi ei ofidion. Ond, rhag llethu gormod ar y darllenydd, mae cariad Carwyn at goginio yn cynnig iddo strategaeth ymdopi llesol ynghanol y tryblith. Mae yma ysgrifennu chwaethus a chraff nes i’r darllenydd fedru blasu’r geiriau ar flaen ei dafod, a braf yw gweld i’r sylwebaeth o baratoi ac arlwyo bwyd ysgafnu’r nofel yn y mannau angenrheidiol hynny.

Nofel sydd yn pwyntio bys yw hon i bob pwrpas, ond mae ganddi resymau cwbl deilwng dros wneud hynny. Dyma’r nofel bwysicaf imi ei darllen ers tro, ac os mai ei bwriad oedd sobri’r darllenydd ynghylch gwirionedd Gadael, yna’n ddigamsyniol, llwyddodd i wneud hynny.

“Nofel ddifyr yw Y Bwrdd, un y gellir ei disgrifio fel comedi ramantus, ond nid nofel ddisylwedd mohoni o gwbl gan fod yna ddychan a themâu mwy difrifol ynddi hefyd.”

– Arwel Vittle, Cylchgrawn Barn

“Y mae stori ysgafn a bywiog i’w darganfod rhwng cloriau Y Bwrdd, a sgwennu sy’n naturiol a byrlymus. Mae’r disgrifiadau craff a synhwyrus o fwyd yn ei gwneud yn bleser i’w ddarllen…”

– Grug Muse, O’r Pedwar Gwynt


Mae Y Bwrdd gan Iwan Rhys ar gael nawr (Y Lolfa, £8.99)


www.ylolfa.com

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s