Adolygiad | Perl gan Bet Jones

Perl - Bet JonesYchydig feddyliodd Nia yn ystod haf 1990 y byddai ei phenderfyniad i fynd ar ei gwyliau i Iwgoslafia yn cael effaith bellgyrhaeddol ar weddill ei bywyd hi a’i theulu. Yn ystod yr haf hwnnw roedd cymylau bygythiol yn dechrau crynhoi ar y gorwel fyddai’n arwain at Groatia annibynnol.

Nofel hanesyddol â charwriaeth rhwng Cymraes a Chroatiad yn ganolog iddi. Clymir a gwahanir bywydau Nia a Marko a gwelir goblygiadau hynny i’r dyfodol. Yn gefnlen i’r stori bersonol, mae hanes sut y gwaethygodd y berthynas rhwng y Serbiaid a’r Croatiaid yn ystod yr 1990au, gan ganolbwyntio ar feddiannaeth y JNA o dref fechan Cavtat a’r ymosodiad ar Dubrovnik.

Dyma adolygiad  Sioned Erin Hughes o Perl gan Bet Jones.


Mae bywyd Nia yn Eifionydd yn y 90au yn un cartrefol, os nad cysgodol hefyd. Brithir ei deialog gan gyfeiriadau at Rali Clybiau Ffermwyr Ifainc, Mart Bryncir a’r Sioe Frenhinol, a Sobin a’r Smaeliaid yw ei go-to pan fydd angen codi ei chalon. Mae hi’n gymdeithas glòs lle’r adwaenai’r mwyafrif ei gilydd yn seiliedig ar enwau’r ffermydd lle trigant. Er i Nia fodloni ar y bywyd hwn, cawn ymdeimlad iddo ei mygu ar brydiau ac iddi ddyheu am gael cipolwg ar fyd arall y tu draw i’r gororau.

Daw’r cyfle hwnnw iddi pan mae hi a’i ffrind, Bethan, yn camu ar fwrdd awyren i’w cludo i Dubrovnik, Iwgoslafia. Cyflwynir Nia i fyd sydd yn wrthwyneb hollol i’r hyn sydd yn gyfarwydd iddi – byd hedonistaidd sydd, ar olwg gyntaf, wedi ei wyngalchu gydag adeiladau goludog, chwedlau a choed palmwydd tal. Daw pobl yma i ymgolli yn symlrwydd Dubrovnik ac i droi cefn, dros dro, ar eu problemau. Felly’n union y gwna Nia. Ond o gyrraedd Dubrovnik, mae problemau Nia’n lluosogi ac mae’n anochel iddi orfod byw gyda chanlyniad tyngedfennol ei gweithredoedd gan na allai ddianc y tro hwn.

Ychydig a wyddai Nia bryd hynny am wirionedd hagr Iwgoslafia, ac y byddai’r gwirionedd hwn yn faen tramgwydd iddi hithau wedi iddi ddychwelyd adref i Gymru. O dynnu’r haen arwynebol ymaith, buan y daw i ddeall fod Iwgoslafia’r 90au yn berwi mewn anghydfod yn dilyn cwymp Comiwnyddiaeth. Wrth i’r Croatiaid fod a’u bryd ar fod yn annibynnol o weddill gweriniaethau Iwgoslafia, mae’r Serbiaid a’u bryd ar ddymchwel y ddelfryd hon o lywodraeth newydd, sydd yn arwain, yn ei dro, at ryfel cartref enbyd.

Mae’r llinyn hanesyddol hwn yn cadw’r nofel yn dynn, ond nid cronicl yn unig mo’r nofel. Mae hi’n nofel ddiwylliedig sydd procio’r synhwyrau hefyd, gydag aml i gyfeiriadaeth at fwydydd Croataidd megis teisen Madjarica, fritules a frijatia. Mae yna anwyldeb yn y ffaith i’r Croatiaid gredu fod bwydo tramorwyr megis Nia yn gyfrwng o gyfathrebu ac o ddangos cariad. Portreadir gwragedd y wlad yn rhai traddodiadol a gwydn, sydd â ffrwyn gadarn ar eu hemosiynau. Asgwrn cefn, nid yn unig yr aelwydydd, ond eu cymunedau hefyd, a braf gweld fod hyn yn cael ei werthfawrogi a’i edmygu gan y gwŷr.

Mae’r ffordd y mae’r gymuned Groataidd yn dod at ei gilydd mewn cyflafan yn cynnig dameg i’r darllenydd. Mae pob cymeriad yn tynnu ei bwysau ac yn meddwl am y torfol yn hytrach na’r unigolyn yn unig. Gwelir fod y neges greiddiol yn un oesol, un y gellid ei chymathu’n hawdd i’n sefyllfa ni heddiw, sef bod yna werth dihafal mewn cymwynas ac undod yn wyneb trallod.

Nofel sydd yn gwneud i rywun gwestiynu ‘beth os?’ yn dragywydd, sydd yn codi gwrychyn y darllenydd ond sydd hefyd yn llwyddo i ennyn ei gydymdeimlad maes o law. Mae hi’n nofel ddyfeisgar sydd yn cynnig mewnwelediad amheuthun ar ddyddiau olaf Iwgoslafia, ac o’r herwydd, mae hi hefyd yn nofel bwysig.


Mae Perl gan Bet Jones ar gael nawr (£8.99, Y Lolfa)

www.ylolfa.com

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s