Adolygiad | tu ôl i’r awyr gan Megan Angharad Hunter

Nofel gyntaf Megan Angharad Hunter ydi tu ôl i’r awyr. Nofel ddoniol a thorcalonnus sy’n cynnig cipolwg ysgytwol ar fywyd oedolion ifanc na welwyd ei debyg mewn print yn y Gymraeg o’r blaen. Mae’n dilyn taith dau gymeriad yn eu harddegau hwyr, Deian ac Anest, a’u perthynas ryfeddol drwy angst eu bywydau. Mae’n nofel sy’n mynd i wneud i chi chwerthin yn uchel, crio, a synnu gan ddawn anhygoel Megan Hunter i dreiddio’n ddwfn i feddyliau dau gymeriad a fydd yn aros yn y cof am amser hir. Dyma adolygiad gan Mared Llywelyn:

Clawr tu ol i’r awyr gan Nel Rhisiart a Steffan Dafydd

O’r frawddeg gyntaf mae’n amlwg nad yw’r nofel hon yn mynd i ddilyn y graen. Mae darllen tu ôl i’r awyr yn brofiad. Dyma nofel sydd wir wedi dal bywyd a llais pobl ifanc, a hynny mewn ffordd na welwyd mewn nofel Gymraeg o’r blaen.

Does neb angen cael ei atgoffa mewn adolygiad ein bod yn byw yng nghanol pandemig. Ond y gwir amdani yw mae sawl pandemig arall yn bodoli hefyd, ac ymhlith y rheiny mae pandemig iechyd meddwl. Iechyd meddwl yw thema fawr y nofel ond mae cyfeillgarwch a rhyddid llawn bwysiced yma.

Cyfeillgarwch Anest a Deian yw calon y nofel hon. Fel darllenwyr rydych yn dod i’w hadnabod fel pobl a gwrando ar eu problemau, eu hofnau, a’u teimladau dyfnaf. Erbyn diwedd y nofel roedden nhw’n teimlo fel ffrindiau go iawn i mi.

Mae’r ddau yn cyfarfod ar hap mewn ysbyty yn ystod gwyliau’r haf, yn brwydro gyda’u iechyd meddwl. Tra oedd pawb arall yn meddwi a mwynhau dyddiau hirion yn yr Eisteddfod a Maes B mae Anest yn edrych ar y sêr drwy ffenestr ei hystafell yn yr ysbyty. Mae Deian yno hefyd, ond tydi Deian ddim yn poeni am Maes B, oherwydd mae Deian yn cadw iddo fo ei hun. Heblaw am ei deulu, mae’n debyg mai cyfaill pennaf Deian yw Vincent Van Gogh a’r llyfr The Letters of Vincent Van Gogh.

Wedi’r haf mae llwybrau’r ddau yn croesi eto. Ar ôl i Anest symud ysgol, mae’r ddau bellach yn ddisgyblion Chweched Dosbarth. Mae’n debyg eu bod yn ffurfio cyfeillgarwch mor ddwfn gan nad yw’r ddau seren yma yn rhan o’r un system solar â phawb arall. Mae’r ddau yn gefn i’w gilydd, a’r naill yn dweud wrth y llall i anwybyddu’r lleisiau sy’n eu mygu ‘ti’m digon da… ti’m yn haeddu bod yma’ ond y ddau wrth gwrs yn methu cymryd cyngor eu hunain.

Creadigrwydd a chreu yw’r ffisig gorau yma, a’r berthynas glòs rhwng orfod creu a cholli gafael ar y meddwl yn llinyn arian drwy gydol y nofel. Mae dyfyniad gan y cerflunydd Brenda Elias ar ddechrau’r nofel, a dyfyniadau o The Letters of Vincent Van Gogh wedi eu pupro drwyddi. Gwyddai pawb beth oedd tynged yr athrylith hwnnw, ond a fydd creadigrwydd yn ddigon i achub Deian?

Os yw pobl ifanc am ddarllen nofel sydd yn mynd i adlewyrchu eu hiaith, eu bywydau a’u Cymru cyfoes nhw, bydd hon yn diwallu’r anghenion hynny. Mae llais Anest mor fyw fel petasai’n cael ei berfformio ar lwyfan byddai rhywun yn meddwl ei fod yn verbatim. Roedd yn union fel clywed un o fy ffrindiau yn siarad, ac mae’r ffaith fod yr awdur wedi llwyddo i gynnal y llais hwnnw drwy gydol y nofel yn gamp. Ond yng nghanol y ddeialog realaidd mae cyffyrddiadau breuddwydiol o hardd a barddonol.

Yn gelfydd iawn mae’r awdur yn ei ‘rhoi hi’ i homoffobia, annealltwriaeth pobl o ddiwylliannau a hanes rhyngwladol ac annealltwriaeth o iechyd meddwl. Yn nhudalennau ola’r nofel mae rhestr o rifau ffôn a gwefannau all fod o gymorth, a dwi’n sicr bydd pobl yn uniaethu gyda chynnwys y nofel ac y bydd yn ymestyn allan i bobl. Mae cic yma i’n deffro. Mae gweledigaeth feiddgar gan Megan Angharad Hunter.

Mae yma ergydion a hunllefau, ond law yn llaw â’r rheiny daw tynerwch a breuddwydion.

Mae tu ôl i’r awyr gan Megan Angharad Hunter ar gael nawr (£9.99, Y Lolfa).

www.ylolfa.com

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s